De jonge Vlaming, die tot dan toe had gedaan alsof hij geen Frans verstond, glimlachte bitter. Hij ging met zijn rug tegen een boom staan, stroopte zijn mouwen op tot aan de schouders en trok zijn mes. Zijn gezicht kreeg iets van een leeuw. ‘Wee degene die mij aanraakt!’ riep hij. ‘De raven van Vlaanderen zullen mij niet eten; zij vreten liever Frans vlees!’
De knechten aarzelden. Toen kwam er een ridder aanrijden die tot dan toe in gedachten verzonken een eindje verderop had gewandeld. Op zijn borst prijkten drie gouden lelies op een blauw veld onder een gravenkroon: het teken van koninklijk bloed. Het was Karel van Valois, de broer van koning Filips de Schone.
‘Houd op!’ beval hij streng. ‘Mijnheer De Châtillon, u schijnt te vergeten dat ik Vlaanderen van mijn broer de koning te leen heb. Die Vlaming is mijn vazal; u hebt geen recht op zijn leven.’ Toen de anderen protesteerden, snoerde hij hun de mond: ‘Het leven van een onderdaan is voor mij van groot gewicht. Te paard, heren!’
Terwijl De Valois vooruitreed, staken de anderen de hoofden bij elkaar. De kanselier Pierre Flotte vertelde fluisterend dat de koning geen geld meer had, maar dat er in Vlaanderen meer goud en zilver te vinden was dan in heel Frankrijk, en dat koningin Johanna van Navarra de Vlamingen zo haatte dat ze de laatste van hen aan de galg wilde zien. ‘Als ik hier ooit de baas word, zoals mijn nicht mij heeft beloofd,’ zei De Châtillon, ‘dan maak ik met de wever Pieter de Coninck en zijn gilden korte metten.’
Maar de gids had dichterbij geslopen en alles gehoord. Hij liep tussen de bomen, bleef op een afstand staan en hief zijn mes. ‘Mijnheer De Châtillon, bekijk dit mes goed, zodat u het herkent als het u tussen hals en nek glijdt!’
Een zware lijfknecht sprong van zijn paard en stormde met getrokken degen op hem af. De Vlaming stak zijn mes juist weg, wachtte met gebalde vuisten, ontweek de kling, greep de man om het middel en smakte hem met zo'n kracht tegen een boom dat hij levenloos neerviel. Toen boog de jonge man zich over het lichaam en sprak spottend: ‘Ga, en zeg uw meester dat het vlees van Jan Breydel voor geen raven is.’ Daarna verdween hij in de diepte van het woud.
‘Een ongelukkige dag,’ mompelde De Châtillon. ‘Mijn paard dood, mijn trouwe knecht dood. En laat De Valois er niets van weten.’
Kort daarop doemde het slot Wijnendale op, met zijn hoge torens, zijn brede grachten en zijn enige valbrug. ‘Heren,’ zei Karel van Valois, ‘dit is het verblijf van de ongelukkige graaf Gwijde van Vlaanderen: een vader van wie men het kind heeft weggerukt en wiens land wij met de wapens hebben gewonnen. Vergroot zijn lijden niet met hoogmoedige woorden. Wie niet edelmoedig is tegenover zijn minderen, kan het ook niet zijn tegenover zijn gelijken.’ De brug zakte, de zware deuren knarsten open, en de Franse ridders reden tussen twee rijen Vlaamse soldaten het kasteel binnen.