PRO: Vrijwilligerswerk in Nederland

Vrijwilligerswerk in Nederland

Wat is vrijwilligerswerk precies? Nou, de naam zegt het eigenlijk al. Vrijwilligerswerk is werk dat mensen uit vrije wil doen zonder ervoor betaald te krijgen. Ze doen het dus helemaal vrijwillig, vandaar de naam. In Nederland zijn er ontzettend veel vrijwilligers. Bijna de helft van de volwassenen zet zich minstens één keer per jaar in als vrijwilliger. Ik ook! In deze podcastaflevering ga ik je meer vertellen over vrijwilligerswerk in Nederland. 

Vrijwilligerswerk is er in alle vormen en maten. Je kunt bij allerlei soorten organisaties vrijwilligers vinden. Denk bijvoorbeeld aan sportverenigingen, zorginstellingen, culturele instellingen en maatschappelijke organisaties. Vrijwilligerswerk speelt een grote rol in de Nederlandse samenleving, omdat het zorgt voor extra ondersteuning op plekken waar dat hard nodig is. Zonder vrijwilligers zouden veel initiatieven niet kunnen bestaan. Mensen helpen bijvoorbeeld in een buurthuis, begeleiden sportactiviteiten of ondersteunen kwetsbare groepen zoals ouderen en vluchtelingen. Heel vaak is het voor de buitenwereld niet duidelijk dat een organisatie draait op vrijwilligers. Wist je bijvoorbeeld dat er in bibliotheken, theaters en verzorgingstehuizen heel veel vrijwilligers rondlopen? En misschien is de persoon die je kaartje controleert in het filmhuis ook wel een vrijwilliger. Ook zijn er mensen die vrijwillig de wijk schoonhouden of oud papier ophalen. Je kunt zelfs vrijwilliger worden bij de politie! En wist je dat de Nederlandse brandweer voor het grootste deel uit goed opgeleide vrijwilligers bestaat? Ruim driekwart van die dappere brandweerlieden doet dat gevaarlijke werk vrijwillig! 

In Nederland is vrijwilligerswerk erg populair. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat bijna de helft van de volwassenen – ongeveer 45% – zich minstens één keer per jaar inzet als vrijwilliger. Onder ouderen (mensen tussen de 65 en 75 jaar) ligt dit percentage nog hoger. Zij hebben vanwege hun pensioen waarschijnlijk wat meer tijd om zich in te zetten als vrijwilliger. 

Vrijwilligerswerk kan erg veel tijd kosten, maar dat hoeft niet. Sommige mensen werken bijvoorbeeld meerdere malen per week bij de voedselbank of in de bibliotheek, terwijl anderen een keer per jaar helpen bij speciale evenementen of projecten. Je kunt dus altijd vrijwilligerswerk vinden dat bij je past. Er zijn ook veel mensen die jarenlang trouw blijven aan dezelfde organisatie, omdat ze zich verbonden voelen met de doelstelling en de gemeenschap waarin ze werken. 

Maar als je niets betaald krijgt voor het werk, waarom zou je het dan doen? Nou, er zijn verschillende redenen waarom mensen vrijwilligerswerk doen. Zo is het voor sommigen een manier om iets terug te doen voor de samenleving. Vrijwilligers voelen zich vaak betrokken bij een bepaalde groep mensen of een specifieke zaak en willen daar een positieve bijdrage aan leveren. Zo zijn sommige mensen begaan met het lot van asielzoekers. Zij sluiten zich aan bij organisaties die asielzoekers ondersteunen. Weer anderen maken zich juist hard voor het welzijn van dieren. Zij werken bijvoorbeeld bij een organisatie als de dierenambulance. Als je vrijwilligerswerk wilt gaan doen, is het logisch dat je je eerst afvraagt welke dingen jij belangrijk vindt. Er zijn ook mensen die vrijwilligerswerk doen om sociale contacten op te bouwen, nieuwe mensen te ontmoeten en hun netwerk te vergroten. Dit is vooral waardevol voor mensen die nieuw zijn in een stad of dorp en op zoek zijn naar verbinding met anderen. Ook kan vrijwilligerswerk helpen bij persoonlijke en professionele ontwikkeling. Veel vrijwilligers leren nieuwe vaardigheden of ontdekken talenten die ze anders misschien niet hadden benut. Voor werkzoekenden kan het ook een manier zijn om werkervaring op te doen, iets wat hun kans op een betaalde baan kan vergroten. Bovendien geeft vrijwilligerswerk veel mensen een gevoel van voldoening en zingeving. Het idee dat je iets kunt betekenen voor anderen zonder er direct iets voor terug te verwachten, kan veel positieve energie opleveren.

Vrijwilligerswerk is onbetaald, maar dit betekent niet dat iedereen elke vorm van vrijwilligerswerk zomaar kan doen. Als je bijvoorbeeld als vrijwilliger aan de slag wil bij de brandweer, moet je wel fit zijn en niet snel in paniek raken in noodsituaties. Ook zul je een speciale basisopleiding krijgen voor je aan het werk kunt gaan als vrijwilliger. Als je een vrijwilliger bent, betekent dat dus niet dat je een leek bent. Sommige vrijwilligers zijn echte professionals. Een ander voorbeeld is een organisatie die De Kindertelefoon heet. De Kindertelefoon is eigenlijk een telefoonnummer dat kinderen anoniem kunnen bellen als ze een probleem hebben of hun verhaal kwijt willen. Denk bijvoorbeeld aan kinderen met een moeilijke thuissituatie, kinderen die kampen met negatieve gevoelens of kinderen die gewoon vragen hebben over onderwerpen waar ze niet over durven te praten met anderen. Vrijwilligers voeren de gesprekken met die kinderen. Dat kunnen lastige gesprekken zijn en niet iedereen kan dit. Je kunt dus alleen bij De Kindertelefoon werken als vrijwilliger als je communicatief sterk bent en je je goed kunt inleven in anderen. Vrijwilligers bij dit soort organisaties krijgen vaak intensieve coaching en begeleiding. 

Laten we nog even kijken naar een paar andere concrete voorbeelden van vrijwilligerswerk. In de sportsector zijn er veel mensen die zich inzetten als coach of trainer bij een jeugdteam, of die helpen bij de organisatie van toernooien en evenementen. En op cultureel gebied spelen vrijwilligers een onmisbare rol, bijvoorbeeld in musea, bibliotheken en theaters, waar zij bezoekers ontvangen, rondleidingen geven of helpen bij de organisatie van activiteiten. In de zorgsector zijn er veel vrijwilligers die ouderen bezoeken om eenzaamheid tegen te gaan, of die ondersteuning bieden bij activiteiten in verzorgingstehuizen. Sommige mensen helpen bij de Voedselbank of Kledingbank, waar zij voedselpakketten en kleding sorteren en uitdelen aan mensen die moeite hebben om financieel rond te komen. Ook in de natuur en milieubescherming zijn veel vrijwilligers actief. Zij helpen bijvoorbeeld met het opruimen van zwerfafval, onderhouden natuurgebieden of werken bij een kinderboerderij. Daarnaast zijn er veel vrijwilligers die zich inzetten voor vluchtelingen en andere kwetsbare groepen. Zij geven bijvoorbeeld Nederlandse les, helpen met administratieve zaken of begeleiden nieuwkomers bij hun integratie in de Nederlandse samenleving.

Natuurlijk kunnen veel maatschappelijke organisaties alleen bestaan met behulp van donaties. Daarom zijn er ook veel vrijwilligers die geld inzamelen, bijvoorbeeld door te collecteren. Een collectant loopt rond met een collectebus of QR code en gaat meestal van deur tot deur. De collectanten vragen aan de mensen of ze wat kleingeld hebben voor een specifiek goed doel. Vaak kun je dit geld direct in de collectebus gooien of je kunt een QR code scannen en op die manier doneren. Overigens zijn niet alle mensen die op straat om geld vragen voor een goed doel, vrijwilligers. Er zijn ook veel organisaties die mensen betalen om nieuwe donateurs te vinden. Wil jij graag weten of iemand een vrijwilliger is of niet? Dan kun je dat gewoon vragen. Vaak vinden vrijwilligers het heel leuk om iemand te vertellen over hun werk.

Wie interesse heeft om vrijwilliger te worden, kan op veel manieren aan de slag. Er zijn verschillende websites, zoals NLvoorelkaar.nl, waar je vrijwilligerswerk kunt vinden dat past bij jouw interesses en vaardigheden. Ook hebben veel gemeenten een vrijwilligerscentrale waar vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht. Het mooie van vrijwilligerswerk is dat het vaak flexibel is; sommige organisaties vragen een vast aantal uren per week, terwijl andere vooral hulp nodig hebben bij incidentele projecten of evenementen. Dit betekent dat bijna iedereen wel een manier kan vinden om iets bij te dragen, ongeacht hoeveel tijd iemand beschikbaar heeft.

Nu denk je misschien dat vrijwilligerswerk geld kan kosten, omdat je kosten maakt om het werk te kunnen doen. Denk bijvoorbeeld aan een buskaartje of andere reiskosten. Daarom krijgen vrijwilligers meestal een vrijwilligersvergoeding. Dit is niet echt een salaris, maar meer een compensatie voor de gemaakte kosten. Vaak gaat het om een paar euro per uur. 

Zo, nu weet je iets meer over vrijwilligerswerk in Nederland. In veel gevallen is vrijwilligerswerk een win-winsituatie. Het biedt de kans om nieuwe dingen te leren, sociale contacten op te doen en een waardevolle bijdrage te leveren aan de maatschappij. Wist je dat ik ook vrijwilligerswerk doe? Ik doe het om verschillende redenen, maar ik doe het vooral om af en toe het huis uit te komen. Ik werk online en soms ben ik het scherm een beetje beu! Als ik de hele dag achter de computer zit, krijg ik vierkante ogen. Wil jij vrijwilliger worden in Nederland? Kijk dan eens naar websites voor vrijwilligers, in het transcript van deze podcastaflevering vind je een paar linkjes. Natuurlijk kun je ook in het wijkcentrum, de sportclub, de bibliotheek, een verzorgingshuis of op de school van je kinderen vragen of ze extra hulp kunnen gebruiken. Want of je nu graag sport, met mensen werkt of juist iets wilt betekenen voor het milieu, er is altijd een vorm van vrijwilligerswerk die bij je past. En het is natuurlijk een uitstekende manier om aan je Nederlands te werken. En je ontmoet mensen die je gewoonlijk niet zou ontmoeten. En je zou het misschien niet denken, maar ouderen en kinderen zijn soms de beste leraren die er zijn. Je zult zien dat je Nederlands met sprongen vooruit gaat, zodra je met het vrijwilligerswerk begint. Dus ik zou zeggen: Doe er je voordeel mee, heel veel succes en plezier!

Woordenlijst

Het vrijwilligerswerk volunteer work
De vrijwilliger volunteer
De samenleving society
De organisatie organization
De sportvereniging sports club
De zorginstelling care institution
De culturele instelling cultural institution
De maatschappelijke organisatie social organization
Het buurthuis community center
De activiteit activity
De oudere elderly person
De vluchteling refugee
Het filmhuis art house cinema
De brandweer fire department
De brandweerman firefighter
Het pensioen pension
De voedselbank food bank
Het evenement event
Het project project
De doelstelling goal/mission
Het welzijn well-being
De dierenambulance animal ambulance
Het netwerk network
De vaardigheid skill
De werkervaring work experience
De voldoening satisfaction
De zingeving sense of purpose
Het communicatieve vermogen communication skills
De coaching coaching
De begeleiding guidance
De jeugdteam youth team
Het museum museum
Het verzorgingstehuis nursing home
De kledingbank clothing bank
Het zwerfafval litter
Het natuurgebied nature reserve
De integratie integration
De donatie donation
De collectant fundraiser/collector
De vrijwilligersvergoeding volunteer compensation