Voor Sherlock Holmes is zij altijd ‘de vrouw’. Ik heb hem haar zelden anders horen noemen. Hij was niet verliefd op Irene Adler. Holmes hield niet van gevoelens; hij vond dat ze zijn koele, heldere verstand in de war brachten. Toch was er voor hem maar één vrouw, en dat was Irene Adler.
In die tijd zag ik Holmes niet vaak. Ik was getrouwd en werkte weer als dokter. Holmes woonde nog steeds in onze oude kamers in Baker Street, tussen zijn boeken en zijn papieren. Af en toe las ik in de krant over een zaak die hij had opgelost.
Op een avond in maart 1888 kwam ik na een bezoek aan een patiënt door Baker Street. Ik zag licht achter zijn ramen en zijn lange, magere schaduw die snel op en neer liep. Ik begreep het meteen: hij werkte weer aan een zaak. Ik belde aan en ging naar boven.
Holmes zei niet veel, maar ik zag dat hij blij was. Hij wees naar een stoel en bekeek me aandachtig. ‘Het huwelijk doet je goed, Watson,’ zei hij. ‘Je bent ruim drie kilo aangekomen. En je werkt weer als dokter, zie ik. Je bent onlangs flink nat geworden, en je hebt een erg .’
‘Holmes, dit is te veel!’ riep ik. ‘Het is allemaal waar, maar hoe weet je dat?’
Hij lachte en wreef in zijn handen. ‘Heel eenvoudig. Aan de binnenkant van je linkerschoen zie ik zes krassen. Iemand heeft daar slordig de modder vanaf geschraapt. Je hebt dus in slecht weer gelopen, en je dienstmeisje is niet voorzichtig. En een man die naar medicijnen ruikt, met een zwarte vlek op zijn en een in zijn zijn , die is .’
‘Als jij het uitlegt, lijkt het zo simpel,’ zei ik. ‘En toch zie ik net zo goed als jij.’
‘Je kijkt wel, maar je neemt niet waar,’ antwoordde Holmes. ‘Hoe vaak ben je de trap naar deze kamer op gelopen?’ ‘Honderden keren.’ ‘En hoeveel treden heeft hij?’ ‘Dat weet ik niet.’ ‘Precies! Het zijn er zeventien. Ik heb ze gezien én waargenomen.’
Toen gaf hij me een brief op dik, roze papier. Er stond geen naam en geen adres op. ‘Vanavond om kwart voor acht komt er een heer bij u,’ las ik. ‘Hij wil u spreken over een zeer belangrijke zaak. Schrik niet als hij een masker draagt.’
Holmes liet me het papier tegen het licht houden. In het papier zag ik letters: een E met een kleine g, een P, en een G met een kleine t. ‘Dit papier komt uit Bohemen,’ legde Holmes uit. ‘Gt betekent Gesellschaft, het Duitse woord voor bedrijf. En de zinnen in de brief zijn vreemd gebouwd, zoals een Duitser schrijft. Onze bezoeker is dus een Duitser met . , hij .’
We hoorden een rijtuig met twee paarden stoppen. Even later kwam er een enorme man binnen, bijna twee meter lang, in dure kleren met bont en een blauwe mantel. Over zijn ogen droeg hij een zwart masker. ‘U mag mij graaf Von Kramm noemen,’ zei hij met een zwaar Duits .