KNM: rechten, plichten en burgerschap

In Nederland kies je zelf je partner. Je mag trouwen vanaf 18 jaar, en alleen als jullie het allebei willen. Niemand kan voor jou kiezen. Ook twee mannen of twee vrouwen mogen trouwen.

Wil je scheiden… dan mag dat, ook als je partner het niet wil. Je hebt daarvoor een advocaat nodig, en een rechter regelt de scheiding. Kinderen houden normaal gesproken contact met allebei de ouders.

Mannen en vrouwen zijn gelijk. Iedereen beslist zelf over zijn of haar lichaam, partner, studie, werk en geld. Een vrouw heeft dus geen toestemming nodig van haar man of haar familie.

In Nederland mag je geloven wat je wilt. Over het geloof beslis je zelf: je mag elk geloof hebben, of geen geloof, en je mag dat laten zien. Je mag ook je mening geven. Maar bedreigen is verboden, en de Nederlandse wet is voor iedereen hetzelfde, ook als een regel van een geloof of een familie iets anders zegt.

Behandelt iemand je anders vanwege je afkomst, je geloof, je geslacht of de persoon van wie je houdt… dan is dat discriminatie, en dat is verboden. Meld het bij een meldpunt discriminatie of bij de politie.

Geen geweld. Niet thuis, niet tegen je partner, niet tegen kinderen. Ouders mogen hun kinderen niet slaan. Maak je je zorgen over geweld thuis? Bel Veilig Thuis. Ben je nu in gevaar? Bel 112.

Is er iets gestolen, of bedreigt iemand je… dan kun je bij de politie aangifte doen. Vanaf 14 jaar moet je een identiteitsbewijs laten zien als de politie daarom vraagt.

Je plichten. Je houdt je aan de wet, je betaalt belasting, je kinderen gaan naar school en je hebt een zorgverzekering. Moet je inburgeren? Dan teken je bij de gemeente ook de participatieverklaring. Daarmee zeg je dat je de wetten van de Nederlandse samenleving kent en dat je wilt meedoen.

Onderdeel · KNM, officieel thema Staatsinrichting en rechtsstaat (rechten en plichten), plus de onderwerpen over burgerschap uit de eindtermen van 2025.

• Soort opdracht · Een korte situatie met een foto, met daarna "Wat is waar?", "Mag dat?" of "Wat kan X het beste doen?". Je kiest uit drie antwoorden.
• Het echte examen · Op de computer, 45 minuten. De taal is ongeveer A2. Sinds juli 2025 let het examen extra op zelfbeschikking van vrouwen, en op de wet die boven regels van geloof of familie staat.

Veelgemaakte fouten

1. Denken dat je man, je ouders of je familie toestemming moeten geven voor een huwelijk, een scheiding, een studie of werk. Een volwassene beslist dit zelf.
2. Denken dat wat thuis gebeurt privé is. Geweld thuis is verboden, ook tegen kinderen.
3. Denken dat een regel van een geloof of een familie boven de Nederlandse wet kan staan.
4. Denken dat je alles mag zeggen. Bedreigen is verboden.