Verbindende bijwoorden

Conjuncties

Een conjunctie is de lijm tussen twee zinnen. Maar er zijn drie verschillende soorten. We bekijken een voorbeeld uit elke groep.

• Ik wil melk kopen, maar de supermarkt is dicht.
• Hij wil naar huis, omdat hij heel moe is.
• Petra heeft honger, daarom koopt ze een broodje.

De vetgedrukte woorden verbinden de zinnen. Maar kijk nu naar de zinnen na de vetgedrukte woorden. Waar staat het vervoegde verbum?

• Ik wil melk kopen, maar de supermarkt is dicht. (verbum op de tweede plaats)
• Hij wil naar huis, omdat hij heel moe is. (verbum aan het eind)
• Petra heeft honger, daarom koopt ze een broodje. (verbum op de tweede plaats: inversie)

Deze drie vetgedrukte woorden (maar, omdat, daarom) staan elk voor een groep verbindingswoorden:

1) Maar en of want dus (MEOWD) - gewone conjuncties, daarna volgt een normale hoofdzin.

2) Omdat, als, toen, wanneer, zodat, nadat, totdat, hoewel, etc. - conjuncties, daarna volgt een bijzin.

3) Daarom, bovendien, desondanks, toch, daardoor, ook al, ook, etc. - verbindende bijwoorden.

In dit artikel bekijken we de derde groep van dichtbij: verbindende bijwoorden.

Verbindende bijwoorden

Verbindende bijwoorden (bovendien, daarom, desondanks, toch, daardoor …) horen bij de zin. Staan ze vooraan, dan nemen ze plaats 1 in. Daarna komt het vervoegde verbum en dan het subject: dit heet inversie.

Deze woorden lijken op conjuncties, maar grammaticaal werken ze net als andere bijwoorden.

Voorbeelden:

• We gingen naar de dierentuin, toen kregen we een ijsje.
• Hij was moe, daarom ging hij naar bed.
• De trein had vertraging, daardoor kwam ik te laat op mijn werk.
• Ik heb bitterballen gekocht, ook heb ik een taart gebakken.
• Clara gaat naar buiten, ook al regent het heel hard.
• Ik heb geen zin in het verjaardagsfeest. Bovendien heb ik geen cadeautje gekocht.

Lijst van verbindende bijwoorden:

• ook: also
• bovendien: besides, furthermore, moreover
• daarnaast: in addition, besides
• echter: however
• toch: still
• desondanks: nevertheless
• in plaats daarvan: instead
• omgekeerd: conversely
• daarom: therefore
• dus: thus
• vandaar: hence
• vervolgens: then
• ondertussen: meanwhile
• vervolgens: subsequently
• daarna: afterwards, thereafter
• bijvoorbeeld: for example, for instance
• anders: otherwise
• eveneens: likewise
• op dezelfde manier: similarly

Verbindingswoord · Engels · Voorbeeld

• bovendien · moreover, besides · Bovendien rijden veel jongeren te hard.
• ook · also · Een helm is ook niet duur.
• ten eerste / ten tweede · firstly / secondly · Ten eerste is een helm veiliger.
• ten slotte · finally (last point) · Ten slotte wil ik iets zeggen over de kosten.
• kortom · in short · Kortom, een helmplicht is een goed idee.

Kortom staat meestal apart, gevolgd door een komma en de normale woordvolgorde, zoals in het laatste voorbeeld.

Verbindingswoord · Engels · Voorbeeld

• daarom · therefore, that's why (een besluit of een reden) · Daarom pleit ik voor een helmplicht.
• daardoor · as a result (een oorzaak, geen keuze) · Er zijn meer fatbikes. Daardoor gebeuren er meer ongelukken.
• dus · so · Het is gevaarlijk, dus we moeten iets doen.

Vergelijk: Het regende. Daarom bleef ik thuis (mijn keuze) met Het regende. Daardoor was de weg glad (gewoon een gevolg).

Verbindingswoord · Engels · Voorbeeld

• desondanks · nevertheless, despite this · Fatbikes zijn duur. Desondanks kopen veel ouders er een.
• toch · still, yet · Het is een dure fiets. Toch is hij populair.
• daarentegen · on the other hand, by contrast · In de stad zie je veel fatbikes. Op het platteland zie je ze daarentegen weinig.
• echter · however · De gemeente wil echter geen helmplicht.

Daarentegen zet twee verschillende dingen of groepen tegenover elkaar. Het staat meestal na het verbum, of direct na het deel waar het contrast over gaat: Mijn broer daarentegen fietst nooit.

Echter betekent however, maar het werkt anders dan het Engelse however. In het moderne Nederlands staat het normaal na het vervoegde verbum (of na een pronomen dat daarna komt), midden in de zin. Omdat het subject op plaats 1 blijft, is er geen inversie.

Nederlands · Engels

• Het plan is goed. De kosten zijn echter hoog. · The plan is good. The costs, however, are high.
• De minister wil echter niet investeren. · However, the minister doesn't want to invest.
• Veel mensen vinden het echter overdreven. · Many people, however, think it's exaggerated.

Begin een zin liever niet met Echter,. Dat is een veelgemaakt anglicisme en de meeste stijlgidsen keuren het af. Wil je het contrast aan het begin? Gebruik dan maar of toch, of zet een ander verbindingswoord vooraan:

Liever niet · Beter

• Echter, de kosten zijn hoog. · De kosten zijn echter hoog.
• Maar de kosten zijn hoog.

Steeds meer jongeren rijden op een fatbike. Ten eerste zijn deze fietsen zwaar en snel. Bovendien rijden veel jongeren te hard. Daardoor gebeuren er meer ongelukken. Fabrikanten zeggen echter dat de fietsen veilig zijn. Desondanks maken veel ouders zich zorgen. Daarom pleit ik voor een helmplicht. Kortom, we moeten nu iets doen.

Engels: More and more young people ride fat bikes. Firstly, these bikes are heavy and fast. Moreover, many young people ride too fast. As a result, more accidents happen. Manufacturers, however, say the bikes are safe. Nevertheless, many parents are worried. That's why I'm in favour of compulsory helmets. In short, we need to act now.

Fout · Goed · Waarom

• Bovendien de trein is sneller. · Bovendien is de trein sneller. · Verbindingswoord op plaats 1 → inversie.
• Daarom ik ben voor een helmplicht. · Daarom ben ik voor een helmplicht. · Inversie na daarom.
• Echter, het plan is te duur. · Het plan is echter te duur. · Echter staat na het verbum.
• …, maar is het veilig. (mededeling) · …, maar het is veilig. · Geen inversie na maar.
• …, want heb ik slecht geslapen. · …, want ik heb slecht geslapen. · Geen inversie na want.
• Daarom de weg was glad. (een gevolg) · Daardoor was de weg glad. · Geen keuze → daardoor, plus inversie.
• Desondanks het regende, … · Hoewel het regende, … / Het regende. Desondanks … · Desondanks is geen conjunctie.
• Kortom het is te duur (geen pauze) · Kortom, het is te duur. · Komma na kortom.