Hoewel, tenzij, zodat, terwijl, zodra, mits ...

Hoewel, tenzij, zodat, terwijl, zodra, mits, indien, doordat, voordat, nadat, sinds, totdat, alsof & aangezien zijn voegwoorden die een bijzin beginnen (onderschikkende voegwoorden). Ze horen bij dezelfde familie als terwijl, omdat, wanneer, toen en als.

Ze beginnen een bijzin, en in een bijzin staan alle verba aan het eind. Scheidbare verba komen weer bij elkaar, en modale verba en infinitieven staan samen.

Staat de bijzin vooraan? Dan staat hij op plaats 1. De hoofdzin begint dan met het vervoegde verbum (inversie): verbum, komma, verbum.

Nederlands · Engels

• Ik bel je, zodra ik thuis ben. · I'll call you as soon as I'm home.
• Zodra ik thuis ben, bel ik je. · As soon as I'm home, I'll call you.
• Ik neem de trein, zodat ik onderweg kan werken. · I take the train so that I can work on the way.
• Zodra de trein vertrekt, begin ik te lezen. · As soon as the train leaves, I start reading.

In dit artikel kijken we wat dieper naar een paar voegwoorden die je vaak tegenkomt.

Hoewel = although, even though. Je noemt een feit. Door dat feit verwacht je iets anders dan wat er in de hoofdzin gebeurt. Voor extra nadruk staat in de hoofdzin vaak toch.

Nederlands · Engels

• Hoewel hij weinig ervaring had, kreeg hij de baan. · Although he had little experience, he got the job.
• Ik vind mijn werk leuk, hoewel het salaris laag is. · I like my job, although the salary is low.
• Hoewel het regende, ging ze toch op de fiets. · Although it was raining, she still went by bike.

Terwijl heeft twee betekenissen:

1. while (tijd): twee dingen op hetzelfde moment;
2. whereas / while (contrast): vaak met wat verbazing of kritiek.

Nederlands · Engels

• Ik luister naar podcasts terwijl ik naar mijn werk fiets. · I listen to podcasts while I cycle to work.
• Hij verdient veel, terwijl zij bijna niets krijgt. · He earns a lot, whereas she gets almost nothing.
• Hij kwam niet, terwijl hij het had beloofd. · He didn't come, even though he had promised.

Tenzij = unless. Er zit al een "niet" in, dus zet er geen niet bij, behalve als je echt een dubbele ontkenning bedoelt.

Nederlands · Engels

• Ik kom morgen naar kantoor, tenzij mijn kind ziek is. · I'll come to the office tomorrow unless my child is ill.
• Je contract wordt verlengd, tenzij je zelf opzegt. · Your contract will be renewed unless you resign yourself.

Mits = provided that, on condition that. Het is een beetje formeel. Je ziet het vaak in contracten en regels. Het staat bijna altijd na de hoofdzin.

Nederlands · Engels

• Je mag thuiswerken, mits je goed bereikbaar bent. · You may work from home, provided that you can be reached easily.
• De reiskosten worden vergoed, mits je de bonnetjes inlevert. · Travel costs are reimbursed provided that you hand in the receipts.

In de spreektaal zeggen mensen vaak als of op voorwaarde dat in plaats van mits.

Zodat = so that. Je noemt een doel of een gevolg, en het subject kan iedereen zijn.

Nederlands · Engels

• Ik vertrek om zeven uur, zodat ik niet in de file sta. · I leave at seven so that I'm not stuck in traffic.
• De manager legt het uit, zodat iedereen het begrijpt. · The manager explains it so that everyone understands.
• Het regende hard, zodat de wedstrijd werd afgelast. · It rained hard, so the match was cancelled.

Zodat of om … te?

Met hetzelfde subject en een doel is om … te meestal korter: Ik vertrek vroeg om de file te vermijden.

Met een ander subject heb je zodat nodig: Ik vertrek vroeg zodat hij op tijd op school komt.

Zodat of dus? Dus is geen onderschikkend voegwoord, daarom gaat het verbum niet naar het eind: Het regende, dus we bleven thuis.

Zodra = as soon as. Voor de toekomst gebruik je in het Nederlands meestal in beide zinnen het presens.

Nederlands · Engels

• Zodra ik het contract heb, laat ik het je weten. · As soon as I have the contract, I'll let you know.
• Bel me zodra je bent aangekomen. · Call me as soon as you've arrived.
• Zodra de vergadering voorbij is, ga ik naar huis. · As soon as the meeting is over, I'm going home.

Voegwoord · Engels · Soort · Alternatief

• hoewel · although · contrast · ondanks + substantief (ondanks het lage salaris)
• terwijl · while; whereas · tijd; contrast · tegelijk; maar; hoewel
• tenzij · unless · voorwaarde · behalve als
• mits · provided that · voorwaarde · op voorwaarde dat
• zodat · so that · doel; gevolg · om … te (hetzelfde subject)
• zodra · as soon as · tijd · meteen als

Fout · Goed · Waarom

• Hoewel het salaris is laag, … · Hoewel het salaris laag is, … · Bijzin: verbum aan het eind.
• Hoewel het salaris laag is, ik vind de baan leuk. · …, vind ik de baan leuk. · Bijzin eerst → inversie.
• Hoewel het salaris laag is, maar ik vind … · Hoewel het salaris laag is, vind ik … · Geen maar na hoewel.
• tenzij ik niet hoef te werken (bedoeld als: "behalve als ik moet werken") · tenzij ik moet werken · In tenzij zit al "als niet".
• zodat ik kan onderweg werken · zodat ik onderweg kan werken · Alle verba samen aan het eind.
• Zodra ik zal thuis zijn, … · Zodra ik thuis ben, … · Na zodra gebruik je het presens voor de toekomst.
• zodat de trein vertrekt op tijd · zodat de trein op tijd vertrekt · Verbum aan het eind.
• mits je niet bereikbaar bent (bedoeld als "tenzij") · tenzij je … · Mits = positieve voorwaarde. Voor "unless" gebruik je tenzij.