Nominale stijl: van verbum naar substantief (de verhoging, na ontvangst van)

In de spreektaal zeg je met een verbum wat er gebeurt. Formeel Nederlands stopt dezelfde handeling vaak in een substantief. Dat heet nominalisatie, en een tekst vol zulke substantieven heeft een nominale stijl: denk aan officiële brieven, rapporten en het nieuws.

Met een verbum · Met een substantief

• De huur gaat omhoog. · de verhoging van de huur (the rent increase)
• Ik zeg mijn abonnement op. · de opzegging van mijn abonnement (the cancellation of my subscription)
• Nadat we uw betaling hebben ontvangen, sturen we het pakket. · Na ontvangst van uw betaling sturen we het pakket. (After receipt of your payment, we'll send the parcel.)

De gewoonste manier: neem de infinitief, haal -en weg en zet er -ing achter. Een substantief met -ing is altijd een de-woord, en het meervoud eindigt op -en (de betalingen).

• verhogen → de verhoging (the increase)
• opzeggen → de opzegging (the cancellation)
• betalen → de betaling (the payment)
• stijgen → de stijging (the rise)

De spelling volgt de infinitief, niet de ik-vorm: verhog-en → de verhoging (ik verhoog). Een scheidbaar verbum blijft in het substantief heel: de opzegging, de afschaffing.

Je kunt ook elk verbum zonder verandering als substantief gebruiken: zet het voor de infinitief. Zo'n woord is altijd een het-woord, heeft geen meervoud en noemt de handeling zelf.

Nederlands · Engels

• Het invullen van het formulier kost tien minuten. · Filling in the form takes ten minutes.
• Bij het verlaten van het gebouw levert u uw pasje in. · When leaving the building, you hand in your pass.

Vergelijk: de betaling is het resultaat, iets wat je kunt tellen (De betaling is binnen.). Het betalen is de handeling zelf (Het betalen ging snel.).

Niet elk verbum krijgt -ing. Soms is het substantief gewoon de stam, soms heeft het een eigen uitgang, en soms moet je het uit je hoofd leren, met het lidwoord erbij.

Verbum → substantief

• aanvragen → de aanvraag (the application)
• verkopen → de verkoop (the sale)
• besluiten → het besluit (the decision)
• ontvangen → de ontvangst (receipt), niet de ontvanging
• kiezen → de keuze (the choice)
• registreren → de registratie (the registration)

De of het?

• -ing, -st (de ontvangst, de winst) en -(a)tie (de registratie, de reactie): altijd de.
• Het + infinitief (het betalen): altijd het.
• Alleen de stam: leren. Begint de stam met be-, ge-, ver- of ont-, dan is het vaak een het-woord (het besluit, het gebruik, het verzoek, het ontslag), maar niet altijd (de verkoop).

In formeel Nederlands vervangt een prepositie + substantief vaak een hele bijzin. De zin wordt korter, en je hoeft niet te zeggen wie wat doet.

Bijzin · Nominale stijl

• nadat wij uw betaling hebben ontvangen · na ontvangst van uw betaling
• wanneer u het gebouw verlaat · bij het verlaten van het gebouw
• doordat de prijzen stijgen · door de stijging van de prijzen
• om de veiligheid te verhogen · ter verhoging van de veiligheid

Na, bij, door en ter zijn preposities: daarna komt een substantief. Met een bijzin gebruik je nadat, wanneer of doordat; in plaats van ter gebruik je om … te.

In vaste formele combinaties valt het lidwoord vaak weg: na ontvangst, na betaling, bij aankomst. Ter is een oude vorm van te + de. Je gebruikt het alleen in vaste combinaties, meestal met een woord op -ing: ter verhoging van, ter bestrijding van, ter voorbereiding op. Dus nooit ter de.

• Van laat zien waar de handeling over gaat: het object (de huur verhogen → de verhoging van de huur), of het subject als het verbum geen object heeft (de prijzen stijgen → de stijging van de prijzen).
• Wie het doet, krijgt door, net als in de passieve vorm: de verhoging van de huur door de verhuurder.
• Heeft het verbum een vaste prepositie? Dan houdt het substantief die meestal: deelnemen aan → de deelname aan de cursus; reageren op → de reactie op uw brief; verzoeken om → het verzoek om informatie.
• Ook een hoeveelheid krijgt van: een verhoging van drie procent (a three percent increase).

De nominale stijl is kort en zakelijk: voor na ontvangst van uw betaling heb je geen hele bijzin nodig, en je zegt niet wie iets doet. Dat past bij officiële brieven, rapporten en het nieuws.

Maar te veel substantieven maken een tekst zwaar, zeker in een rij van … van … van of met lege verba als plaatsvinden (to take place) en overgaan tot (to proceed to). Maak er dan weer verba van:

• Zwaar: Na vaststelling van de noodzaak van een verhoging van de huur is door de verhuurder besloten tot het versturen van een brief aan alle huurders.
• Beter: De verhuurder vond dat de huur omhoog moest en besloot alle huurders een brief te sturen. · The landlord felt the rent had to go up and decided to send all tenants a letter.

Vuistregel: één of twee van zulke substantieven per zin is prima. Als je praat of een vriend een berichtje stuurt, gebruik je gewoon verba.

Fout · Goed · Waarom

• ✗ het verhoging · ✓ de verhoging · Substantieven met -ing zijn altijd de-woorden.
• ✗ de ontvanging van uw brief · ✓ de ontvangst van uw brief · Niet elk verbum krijgt -ing.
• ✗ de verhoging de huur · ✓ de verhoging van de huur · Na het substantief komt van.
• ✗ de reactie van uw brief · ✓ de reactie op uw brief · De prepositie van het verbum blijft: reageren op.
• ✗ Doordat de stijging van de prijzen … · ✓ Door de stijging van de prijzen … · Een substantief krijgt door, een bijzin doordat.

• Formeel Nederlands gebruikt vaak een substantief waar de spreektaal een verbum gebruikt: de huur gaat omhoog → de verhoging van de huur.
• Infinitief − en + -ing → altijd de (de opzegging). Het + infinitief → altijd het (het betalen).
• Andere vormen leer je met hun lidwoord: de aanvraag, de ontvangst, de keuze, het besluit.
• Waar het over gaat krijgt van, wie het doet krijgt door, en een verbum houdt zijn eigen prepositie (de reactie op).
• Na, bij, door, ter + substantief vervangen een bijzin. Handig in brieven en rapporten, maar stapel geen substantieven.