Uitspraak klinkers

De Nederlandse klinkers: hoe spreek je ze uit?

In het Nederlands zijn er korte klinkers, lange klinkers en tweeklanken. Het verschil tussen korte en lange klinkers is belangrijk: soms verandert de betekenis van een woord als je de klinker anders uitspreekt.

1. Korte en lange klinkers

e

Voorbeelden: bed, pen, les, lessen

Spreek de e kort uit. Je mond is een beetje open en je tong ligt ontspannen. De klank lijkt op de e in het Engelse woord bed.

Ee

Voorbeelden: been, steen, lees, lezen

Spreek de ee langer uit dan de korte e. Je mond is ietsje meer gesloten. De klank lijkt een beetje op de Engelse klank in say, maar zonder de beweging aan het einde.

A

Voorbeelden: man, kat, bak, bakken

Spreek de a kort uit. Je mond is ontspannen open en je tong ligt laag. De klank lijkt op de a in het Engelse woord father, maar de mond is iets (niet veel!) wijder dan bij het Engelse father.

Aa

Voorbeelden: maan, kaas, slapen

Spreek de aa langer uit dan de korte a. Je mond is wijd open en gespannen, bijna alsof je breed lacht. Maak de klank duidelijk lang.

U

Voorbeelden: bus, put, muts, kussen

Deze klank bestaat niet in veel andere talen. Maak je lippen een beetje rond, alsof je een o wilt zeggen, maar spreek de klank als een korte i uit. Je tong blijft dus voor in je mond (!).

Uu

Voorbeelden: muur, vuur, duur

Maak je lippen rond, alsof je een oe wilt zeggen, maar houd je tong voor in je mond. Je tong ligt misschien tegen je voortanden aan.

O

Voorbeelden: bot, zon, kop

Spreek de o kort uit. Je lippen zijn een beetje rond en je mond is niet helemaal open. Het lijkt op de o in forest.

Oo

Voorbeelden: boom, school, brood

Je lippen zijn rond . Begin met de o en maak je mond daarna wat meer gesloten en gespannen. De klank lijkt een beetje op het Engelse low.

I

Voorbeelden: vis, zit, kind

Spreek de i kort uit. Je mond is een beetje open en je lippen zijn niet rond. De klank lijkt op de i in het Engelse woord sit.

Ie

Voorbeelden: fiets, zien, drie

Je mond is bijna gesloten en je lippen zijn niet rond. De klank lijkt op de Engelse ee in see.

Oe

Voorbeelden: boek, zoeken, stoel

Spreek de oe lang uit. Je lippen vormen een heel klein rondje, zoals bij de uu, en je mond is dus rond en gespannen. Je tong is teruggetrokken, achter in de mond. De klank lijkt op de Engelse oo in look of de oo in food.

Eu

Voorbeelden: deur, neus, keuken

Maak je lippen rond, maar hou ze ontspannen, alsof je een oo wilt zeggen, maar spreek de klank met je tong voor in je mond uit. De klank lijkt op de Franse eu in deux.

2. Tweeklanken

Bij tweeklanken verandert de stand van je mond tijdens het uitspreken van de klank.

IJ / EI

Voorbeelden: ijs, trein, klein, meisje

Begin met een open mond en beweeg je tong omhoog en naar voren. Je mond wordt tijdens het uitspreken steeds iets meer gesloten. De klank lijkt een beetje op de Engelse eye, maar je mond in breder geopend, bijna alsof je lacht.

Er zijn twee manieren om deze tweeklank te spellen (ij/ei). Deze "ij" heet de lange ij. Deze "ei" heet de korte ei. Maar de uitspraak is dus precies hetzelfde, de een klinkt niet langer dan de ander. Ook Nederlanders moeten leren of je een korte ei of lange ij gebruikt voor de spelling van woorden.

Voorbeeld: "Lijden" met een lange ij betekent "to suffer". "Leiden" met een korte ei betekent "to lead". Er is geen verschil in uitspraak.

AU / OU

Voorbeelden: blauw, koud, auto, vrouw

Begin met een ontspannen open mond en beweeg je lippen naar een ronde vorm. De klank lijkt op de Engelse ow in cow.

Er zijn twee manieren om deze tweeklank te spellen (au/ou). De uitspraak is precies hetzelfde. Ook Nederlanders moeten leren of je een au of ou gebruikt voor de spelling van woorden.

Voorbeeld: "Rouw" met een ou betekent "grief". "Rauw" met een au betekent "Raw (meat for example)". Er is geen verschil in uitspraak.

UI

Voorbeelden: huis, tuin, bruin, muis.

Deze klank is moeilijk voor veel taalleerders. Begin met een klank die lijkt op de korte Nederlandse a, maar laat de klank meer uit je mond komen dan uit de keel. Maak je mond daarna ronder (richting de letter j) en beweeg je tong omhoog. De klank bestaat niet in het Engels.

3. Sjwa (sometimes spelled 'schwa')

De sjwa is een klank die klinkt als een korte, zachte uh. Je spreekt deze klank uit in woorden zoals de, lopen, bakker, begrijpen, lelijk en vriendelijk.

De sjwa schrijf je niet met een aparte letter. Je schrijft de klank meestal met een e, maar soms ook met andere letters (bijvoorbeeld de ij). De sjwa komt voor in lettergrepen waarop je geen nadruk legt. De mond en tong maken bij deze klank weinig beweging.

De sjwa is de meest voorkomende klinkerklank in het Nederlands.

Oefentips

• Kijk in de spiegel terwijl je de klinkers uitspreekt.
• Let op de vorm van je mond en je lippen.
• Spreek de woorden eerst langzaam uit.
• Herhaal de woorden daarna op een normaal spreektempo.
• Overdrijf! Vooral de aa en de ee worden door veel taalleerders te zwak uitgesproken.

Vergelijk

Welke klanken moeilijk zijn, is erg afhankelijk van de talen die je al kent. Test eens wat jouw sterke punten en valkuilen zijn. Vergelijk bijvoorbeeld:

• Buur - Boer
• Heus - Huis
• Man - Maan
• Buk - Boek
• Peen - Pijn