PRO: Nederlandse huizen

Nederlandse huizen 

Vandaag praten we over Nederlandse woningen. Ja, ik weet dat er een wooncrisis is in Nederland, maar daar gaan we vandaag niet te diep op in. Ik ga je vandaag meer vertellen over de verschillende type woningen. Als je meer wilt weten over de Nederlandse woningmarkt, luister dan eens naar onze podcastafleveringen over kopen en huren in Nederland. 

Er zijn veel verschillende soorten huizen en het verschilt per land welke woningen het meest gebouwd worden. Hoe wonen Nederlanders? Welke soorten huizen zijn populair en wat voor soort woningen worden er op dit moment vooral gebouwd? Ik ga het je allemaal vertellen. 

Laten we eerst eens even kijken naar hoeveel woningen er in Nederland zijn. Er wonen op dit moment, 2025, meer dan 18 miljoen mensen in Nederland en er zijn ruim 8 miljoen huizen. Dat is eigenlijk te weinig. De bevolking groeit, voornamelijk door migratie, en er zijn op dit moment al veel mensen die een huis zoeken. Daarom wil de regering dat er meer woningen gebouwd worden. Maar dit proces gaat eigenlijk te langzaam. Er zijn verschillende redenen waarom het bouwen zo langzaam gaat. Nederland is niet zo groot en dichtbevolkt. Er is weinig plek om te bouwen. Daarnaast zijn er lange procedures en hoge kosten. Ook speelt de stikstofcrisis een rol. Ze moeten bij bouwprojecten ook nadenken over de impact op de natuur. Op dit moment wil de regering dat er ongeveer een miljoen nieuwe woningen worden gebouwd voor het jaar 2030. Maar het is de vraag of dat gaat lukken. 

Maar goed, op dit moment zijn er dus ruim 8 miljoen huizen. Van die 8 miljoen huizen is ongeveer 40% een rijtjeshuis. Wat is een rijtjeshuis precies? Nou heel simpel, dat is een huis dat in een rij staat! Rijtjeshuizen hebben dus aan twee kanten buren. Links en rechts. Rijtjeshuizen hebben vaak een achtertuin en een klein voortuintje. Een rijtjeshuis heeft meestal twee of drie verdiepingen, maar dit kan variëren afhankelijk van de bouwstijl en het ontwerp. De meeste rijtjeshuizen bestaan uit een begane grond met een keuken, een woonkamer en een toilet, een eerste verdieping met enkele slaapkamers en een zolder die als tweede verdieping kan dienen. Je hebt grote en kleine rijtjeshuizen. Meestal hebben ze een oppervlakte van 100 à 120 vierkante meter, maar ze kunnen ook wat groter of kleiner zijn. Rijtjeshuizen zijn relatief betaalbaar. Ze zijn over het algemeen goedkoper dan vrijstaande woningen. Aan het einde van een rijtje vind je een hoekhuis. Dat is een huis dat maar aan één kant buren heeft. Je hebt dan dus meer ramen en soms ook een grotere tuin. Meestal zijn hoekwoningen een stukje duurder dan een gewoon rijtjeshuis. 

Goed, het rijtjeshuis is dus het meest voorkomende type woning in Nederland, maar dat kan veranderen. Er worden namelijk steeds meer appartementen gebouwd. En ook zijn er steeds meer bestaande woningen die opgesplitst worden in meerdere woningen. Zo zijn er veel woningen in de steden die opgedeeld zijn in benedenwoningen en bovenwoningen. Dit soort woningen en appartementen noem je meergezinswoningen. Er wonen dan dus meerdere huishoudens in één gebouw. Er zijn op dit moment ongeveer 3 miljoen meergezinswoningen in Nederland, maar dit aantal groeit heel snel. In steeds meer gemeenten bouwen ze woontorens en appartementen. Best logisch, want de ruimte in Nederland is beperkt. Het is dus slim de hoogte in te bouwen en gebouwen te delen met meerdere gezinnen. Sommige Nederlanders moeten een beetje aan dit idee wennen. Veel Nederlanders zijn opgegroeid in een huis met meerdere verdiepingen en een tuin. Maar voor veel mensen is zo’n huis tegenwoordig onbetaalbaar geworden, zeker voor jongvolwassenen in de steden. 

Maar goed, steeds meer Nederlanders wonen dus in een appartement of andere meergezinswoning, zoals een benedenwoning of een bovenwoning. Laten we nog even stilstaan bij het verschil tussen een flat en een appartement. De woorden flat en appartement worden vaak door elkaar gebruikt, maar toch zijn er een paar verschillen. Een flat wordt meestal gebruikt voor een hoge toren met verschillende ruimtes. Het kunnen zowel woningen als kantoren zijn. Je praat dan dus niet over één woning, maar over het complete gebouw. Als we over een specifieke woning in zo’n woontoren of complex praten, noemen we dat meestal een appartement. Heel soms hoor je mensen het woord flat ook als synoniem voor appartement gebruiken. 

Het derde huizentype dat we bespreken zijn de vrijstaande huizen. Oh, een vrijstaand huis! Dat is wat veel Nederlanders graag willen hebben. Wat is een vrijstaande woning? Nou, het woord zegt het al: het staat vrij van andere woningen. Je hebt dus geen directe buren. Je kunt ongestoord muziek draaien en klussen, want je buren kunnen je niet horen. Daarnaast hebben vrijstaande huizen meestal een grote tuin. Die tuin gaat helemaal rond het huis. Je hebt dus niet alleen een achtertuin en een voortuin, maar ook tuinen aan de zijkant: zijtuinen. Een vrijstaand huis is gewoonlijk een stuk duurder dan een rijtjeshuis, maar de locatie speelt natuurlijk een belangrijke rol. Ook zijn er grote en kleine vrijstaande huizen. De meeste vrijstaande huizen hebben meerdere verdiepingen: begane grond, eerste verdieping en een zolder. Maar er zijn ook vrijstaande huizen die geen trap hebben. Je hebt dan dus alleen de begane grond. Dit noemen we een bungalow. Er zijn ongeveer 1 miljoen vrijstaande woningen in Nederland. 

Het laatste woningtype dat we vandaag bespreken, zit een beetje tussen een rijtjeshuis en een vrijstaand huis in. Het is een huis dat maar aan één kant buren heeft. Het is dus één groot huis met daarin twee woningen en dus twee voordeuren. De naam van deze woning is een beetje ingewikkeld. We noemen dit type woning een twee-onder-een-kap. Maar de naam twee-onder-een-dak zou misschien logischer zijn. Een twee-onder-een-kap woning is vreselijk populair. Het zijn vaak charmante woningen met een riante tuin. En je hebt maar aan één kant buren, dus je hebt meer daglicht dan in een rijtjeswoning. Er zijn ongeveer 700.000 twee-onder-een-kap-woningen in Nederland. 

Natuurlijk heb je ook nog bijzondere woningen, die een plaatsje in deze podcast verdienen. Zo heb je bijvoorbeeld veel oude boerderijen, vooral in bepaalde provincies, zoals Noord-Brabant en Drenthe. Er zijn naar schatting zo’n 150.000 woningen die het karakter van een boerderij-of tuinderswoning hebben. Dit zijn woningen met een duidelijke agrarische functie of een agrarische geschiedenis. Veel boerderijen en landelijke huizen hebben een rieten dak. Vroeger was dit heel normaal, zeker bij boerderijen. Riet was goedkoop en goed beschikbaar. Tegenwoordig zie je het minder vaak. Een rieten dak is mooi en geeft een warme uitstraling, maar het is duur in onderhoud. Daarom wordt het nu vaak gezien als een luxe. Op het platteland en in chique buitenwijken zie je ze nog steeds.

Misschien heb je ook weleens gehoord van woonboten. Dat zijn huizen die op het water drijven. In Nederland liggen ongeveer 12.000 woonboten. Je vindt ze op verschillende plekken, maar vooral in en rond steden met havens. Er zijn verschillende soorten woonboten: de woonark (met een bak van beton, staal of kunststof), de schark (een oud schip met een opbouw om in te wonen) en varende woonschepen. Wil je een keertje beleven hoe het is om in een woonboot te wonen? Er zijn woonboten die je een paar nachtjes kunt huren. 

De laatste jaren wordt een nieuwe manier van wonen populair. Steeds meer mensen hebben interesse in tiny houses. Waarschijnlijk heb je weleens van deze huizen gehoord. Veel mensen willen eenvoudiger leven, bijvoorbeeld vanwege zorgen rondom het klimaat of vanwege financiële beperkingen, daarom kiezen ze voor een tiny house: een heel klein huis. Volgens de vuistregel zijn tiny houses maximaal 50 vierkante meter groot. De kosten van een tiny house lopen uiteen. Je kunt al een tiny house kopen voor 50.000 à 100.000 euro, maar natuurlijk heb je ook een kavel nodig. Een kavel is een stuk grond om op te bouwen. Die grond maakt het project een stuk duurder. De prijs van de grond hangt sterk af van de locatie en kan makkelijk meer dan 100.000 euro kosten. Er zijn ook mensen die ervoor kiezen een tiny house in hun eigen tuin of weiland te bouwen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk familieleden te helpen die geen eigen huis kunnen kopen. Natuurlijk is het plaatsen van een tiny house in de eigen tuin niet altijd makkelijk. Er zijn regels aan verbonden. 

Er zijn ook mensen die kiezen voor een zeer klein appartement. Een studio is een zelfstandige woonruimte die uit één kamer bestaat, inclusief een eigen badkamer en keuken, waarbij wonen, slapen en koken in dezelfde open ruimte plaatsvinden. Natuurlijk zijn er ook veel mensen, vooral studenten, die nog kleiner wonen. Zij huren een kamer in een studentenhuis en delen de badkamer en de keuken met anderen. 

Als je oude steden in Nederland hebt bezocht, heb je vast wel die mooie, hoge, statige huizen gezien die je in en rondom het centrum kunt vinden. Dit zijn huizen die voornamelijk aan het einde van de negentiende eeuw zijn gebouwd. Ze hebben meerdere verdiepingen en staan vaak in een rij. Vroeger konden alleen de rijkste heren deze huizen betalen. Daarom heten deze huizen herenhuizen. 

In sommige steden met grachten kun je grachtenpanden vinden. Een gracht is een door mensen gegraven waterweg, meestal in of rond een stad. In Amsterdam, Delft, Utrecht, Haarlem en Gouda kun je veel grachten vinden. Sommige toeristen zeggen kanaal in plaats van gracht. Maar dit is niet juist. Een kanaal heeft een andere betekenis. Kanalen zijn vaak veel breder dan grachten en er kunnen grotere schepen varen. Een kanaal loopt vaak van stad naar stad, terwijl je grachten meestal alleen binnen de steden kunt vinden. Maar goed, naast die grachten kun je dus huizen vinden die we grachtenpanden noemen. Dit zijn meestal mooie, hoge huizen. Vroeger speelden ze een rol in de handel. Het waren bijvoorbeeld pakhuizen of magazijnen.   

Zo, ik denk dat we de meeste Nederlandse huizensoorten nu wel besproken hebben. Maar of je nu in een vrijstaande villa woont of in een kleine studio, het is het belangrijkste dat je het er gezellig maakt en je je er thuis voelt. Of zoals de Nederlanders zeggen: Oost west, thuis best. 

Woordenlijst

Het rijtjeshuis terraced house
Het hoekhuis corner house
Het appartement apartment
De meergezinswoning multi-family dwelling
De benedenwoning ground-floor apartment
De bovenwoning upper-floor apartment
De flat high-rise building
Het vrijstaand huis detached house
De bungalow bungalow
De twee-onder-een-kap semi-detached house
De boerderij farmhouse
De tuinderswoning gardener’s house
Het rieten dak thatched roof
De woonboot houseboat
De woonark floating house (concrete/steel/plastic)
De schark old ship converted into a house
Het varend woonschip mobile houseboat
Tiny house tiny house
De kavel plot of land
De studio studio apartment
Het herenhuis luxurious town house, historical, for wealthy families
De gracht canal (in city)
Het grachtenpand canal house
Het kanaal canal (larger, for ships)
De verdieping floor/level
De voortuin front garden
De achtertuin backyard
De zijtuin side garden
De begane grond ground floor
De verwarming heating
De woonruimte living space
De bouwstijl architectural style
Het ontwerp design
De ligging location
De huisvesting housing
De procedure procedure
De stikstofcrisis nitrogen crisis
De bevolking population
De migratie migration
Het onderhoud maintenance