Sint Maarten of Halloween? Of allebei?

Sint Maarten of Halloween? Of allebei?

In de herfst zijn er in Nederland twee feesten die volgens sommige mensen een beetje op elkaar lijken: Halloween en Sint-Maarten. 

Voor mensen die nieuw zijn in Nederland, kan het soms moeilijk zijn om te begrijpen wat deze feesten precies inhouden. Halloween is in veel landen wel bekend, maar Sint-Maarten niet. Sint-Maarten wordt in Nederland gevierd en in enkele andere Europese landen, zoals Duitsland. 

De feesten hebben eigenlijk niets met elkaar te maken, maar ze lijken sterk op elkaar. Bij beide feesten gaan kinderen ‘s avonds langs de deuren. Ze zingen of vragen om iets lekkers, zoals snoep. Toch zijn de feesten heel verschillend. Laten we eens kijken naar de verschillen en overeenkomsten tussen Halloween en Sint Maarten. 

Het eerste duidelijke verschil is natuurlijk de datum. Halloween is ieder jaar op 31 oktober en Sint-Maarten is op 11 november. Nog geen twee weken na elkaar dus! De meeste buitenlanders kennen Halloween wel. Het feest wordt ook in andere landen gevierd, zoals in het Verenigd Koninkrijk, Ierland en de Verenigde Staten. 

Het woord Halloween komt van het Engelse “All-Hallow-Eve”. In Nederland noemen we dit Allerheiligenavond. Heel lang geleden vierden de Kelten uit Ierland op 31 oktober de laatste avond van het jaar. Zij geloofden dat de overledenen op deze avond hun oude woonplaatsen bezochten. De doden kwamen dus eigenlijk op bezoek. Dit feest is door de Ieren in de 19e eeuw naar Amerika gebracht. Veel Ieren verhuisden in die tijd namelijk naar de andere kant van de oceaan. 

In Amerika, Canada en het Verenigd Koninkrijk wordt Halloween dus al jarenlang gevierd en het is een heel groot feest, zowel voor kinderen als volwassenen. In Nederland is het redelijk nieuw. Toen ik jong was (en ik ben nu 38 jaar) vierde niemand Halloween. Ik wist wel wat het was, omdat ik het zag in films en stripboeken. Door de media, films en commerciële bedrijven werd het feest in Nederland geïntroduceerd. Nu zijn er dus Nederlanders die Halloween vieren. In 2022 deed ongeveer 10% van de Nederlanders iets met Halloween. Dat lijkt niet veel, maar dit percentage groeit. Ook in winkels en supermarkten kun je elk jaar meer halloweenproducten vinden. In Nederland en andere Europese landen wordt het feest de laatste jaren dus steeds populairder. Sommige kinderen verkleden zich op 31 oktober als monster, skelet of heks. Hoe griezeliger, hoe beter. Sommige kinderen dragen maskers of ze laten hun gezicht schminken. Sommige kinderen gaan langs de deuren in hun buurt, als het donker is. Ze bellen of kloppen aan en vragen om snoep. Enkele huizen zijn versierd met pompoenen of spinrag, zoals je dat ook in Amerikaanse films ziet. Maar de meeste huizen worden niet versierd, het zijn vooral de gezinnen in kinderrijke buurten die dit doen.

Er is ook kritiek op Halloween. Sommige Nederlanders vinden dit feest niet passen binnen de Nederlandse tradities, het is tenslotte geen Nederlands feest. En niet alle ouders zijn fan van die monsters en skeletten. Veel mensen vinden het maar niets dat er overal posters van heksen en enge clowns hangen. Ze vinden hun kinderen soms ook gewoon nog te jong voor dat soort dingen. Ook zijn er veel mensen die zeggen dat Halloween te veel is, omdat we in november ook Sint-Maarten en Sinterklaas vieren. Het is dus nog maar de vraag of Halloween echt een groot feest zal worden. 

Nou, laten we het nu eens hebben over Sint-Maarten. Dat feest wordt gevierd op 11 november. Sint-Maarten is veel ouder dan de moderne Halloween-traditie in Nederland. Het feest is verbonden met Sint Martinus. Martinus leefde ongeveer 1.700 jaar geleden. Hij was eerst soldaat en werd later een christelijke geestelijke.

Er is een bekend verhaal over Martinus. Op een koude dag zag hij een arme man. De man had bijna geen kleding en had het erg koud. Martinus had een warme mantel. Hij sneed zijn mantel in twee delen en gaf een deel aan de arme man. Daarom is delen een centraal thema bij Sint-Maarten.

Het feest werd in de Middeleeuwen op veel plaatsen gevierd. In Nederland was Sint-Maarten vroeger ook verbonden met de voorbereiding op de winter. De winter was een moeilijke periode in die tijd. Mensen hadden voedsel en brandstof nodig om de koude maanden door te komen.

Arme mensen gingen vroeger langs de deuren van rijke mensen. Ze vroegen om eten, fruit of andere dingen die ze in de winter konden gebruiken. Ze hadden soms fakkels of kaarsen bij zich.

Kinderen gingen ook langs de deuren. Ze zongen liedjes en kregen daarvoor iets. Eerst was dat bijvoorbeeld fruit, geld of eten. Later werd snoep steeds belangrijker.

Ook de lichtjes werden belangrijk. Kinderen gingen met een lampion langs de huizen. Een lampion is een klein lichtje dat kinderen zelf kunnen maken of kopen. De lampion kan bijvoorbeeld de vorm hebben van een ster, een dier of een ander figuur.

Sint-Maarten was dus eigenlijk een bedelfeest. Kinderen gingen langs de deuren om te bedelen. De rijkere families wilden liever niet dat hun kind dat ook deed, maar in de twintigste eeuw veranderde dat. Het werd een feest voor alle kinderen. 

Sint-Maarten is eigenlijk een katholieke feestdag, maar de binding met het geloof is tegenwoordig klein. Ook kinderen die niet katholiek zijn vieren het feest. 

Vandaag de dag ziet Sint-Maarten er meestal zo uit: op 11 november, als het donker wordt, lopen kinderen met hun lampion door de straat. Ze bellen aan bij huizen en zingen een Sint-Maartensliedje. Als het liedje klaar is, krijgen ze meestal snoep. Soms krijgen ze fruit of iets anders. Het lijkt dus erg op Halloween, maar de kinderen zijn niet verkleed en het zingen van liedjes speelt een belangrijke rol.

Misschien denk je nu wel: hey, Sint-Maarten klinkt leuk, maar ik woon al jaren in Nederland en ik heb op 11 november nog nooit een zingend kind aan de deur gehad. Nou, dat kan kloppen. Sint-Maarten wordt slechts in een deel van Nederland gevierd. Vooral de kinderen in het midden en in het noorden van Nederland vieren het feest. Volgens onderzoek viert ongeveer 30% van de kinderen Sint-Maarten. In het zuiden van Nederland is 11 november wel een belangrijke datum. Het is de opening van het carnavalsseizoen! Op dat moment beginnen de carnavalsverenigingen met hun voorbereidingen voor carnaval. Carnaval wordt meestal in februari gevierd. 

Grappig feitje: Ook Sint-Maarten wordt populairder. Veel Nederlanders omarmen het feest, omdat ze de traditie mooi vinden. Kinderen leren liedjes, ze kunnen zelf hun lampion maken en het is een feest van licht en delen. Sommige buurten kiezen bewust voor Halloween óf Sint-Maarten. Er worden ook discussies over gevoerd. Sommige mensen vinden Halloween pure commercie en kiezen liever voor de Nederlandse traditie. Anderen vinden Halloween juist leuk en geven niks om Sint-Maarten. Er zijn natuurlijk ook kinderen die beide feesten vieren, maar goed, dat is misschien een beetje te veel van het goede. 

Wat vind jij? Moeten de Nederlanders Halloween omarmen? Of moeten ze Sint-Maarten uitbreiden? Of beide? Of misschien hebben ze al wel genoeg aan Sinterklaas en Kerstmis. Laat ons je mening weten, in de comments!