Blog

Ij of ei: één klank, twee spellingen

Mijn en klein rijmen, en toch schrijf je het ene woord met ij en het andere met ei. In het standaard-Nederlands is het dezelfde klank. Zo komt het dat er twee spellingen zijn, zo onthoud je welk woord welke krijgt, en daarom begint IJsselmeer met twee hoofdletters.

Last updated: 16-11-2026

Eén klank

Eén klank: /ɛi/

Of een woord nu met ij of met ei geschreven wordt, je zegt het op dezelfde manier. Begin met je mond open; beweeg dan je tong omhoog en naar voren, terwijl je mond een beetje sluit. Het klinkt een beetje als het Engelse eye, maar met je mond breder, bijna glimlachend. De bekende fout is een smalle Engelse “ay”: dan gaat mijn klinken als meen. Doe je mond aan het begin verder open.

Dus lijden (pijn of verdriet hebben) en leiden (de leiding hebben) klinken precies hetzelfde, net als zij en zei, en hij en hei. Nederlanders halen ze uit elkaar door de context, net zoals Engelstaligen dat doen met their en there.

Geschiedenis

Waarom twee spellingen?

Omdat het vroeger twee verschillende klanken waren. De ij begon als een lange ie, die ooit als dubbele i werd geschreven; de tweede i kreeg een staartje, en zo ontstond de ij. De ei was een andere klank. In de loop van de eeuwen schoof de lange ie op en kwam hij uit waar de ei al zat. In de standaardtaal vielen de twee zo samen, maar de spelling bleef. In sommige streektalen worden ze nog steeds uit elkaar gehouden.

Het Engels heeft een vergelijkbare verandering doorgemaakt: wine, time en ice werden ook ooit met een “ie” uitgesproken. Daarom hebben zoveel ij-woorden een Engels familielid met de klinker van time, en dat helpt bij het onthouden van de spelling.

Namen

Lange ij en korte ei

Omdat je het verschil niet hoort, noemen Nederlanders de spelling als het ertoe doet. De lange ij is die waarvan de j onder de regel uitsteekt; de korte ei is die waarbij dat niet zo is. De namen gaan over hoe de letters eruitzien, niet over hoe ze klinken: als je ze zegt, zijn ze even lang.

Je hoort dit als mensen aan de telefoon of aan een balie een naam spellen: “Van Dijk, met een lange ij”, of “Klein, met een korte ei”. Gebruik zelf dezelfde zinnetjes; iedereen begrijpt ze. De letter y wordt trouwens vaak de Griekse ij genoemd.

Onthouden

Zo onthoud je welke spelling

Er is geen regel die voor elk woord geldt, maar met deze patronen kom je een heel eind:

  • -lijk is altijd ij (eerlijk, mogelijk, natuurlijk), en daar is de ij een zwakke “uh”.
  • -heid is altijd ei (vrijheid, gezondheid, waarheid).
  • -ij voor winkels en werkplaatsen (bakkerij, slagerij, drukkerij).
  • Engelse verwanten met de klinker van time wijzen meestal naar ij: tijd, wijn, ijs, mijn, rijden (time, wine, ice, mine, ride). Let op eiland (island): dat is ei.
  • Leer woordfamilies samen: tijd, altijd, tijdens; klein, kleintje, verkleinen. Binnen een familie verandert de spelling nooit.

Met ij

Met ei

mijn, zijn, wij, jij, hij

klein, trein, reis, plein

tijd, altijd, blij, fijn

ei, eigen, meisje, weinig

wijn, ijs, prijs, lijst

geit, eind, eiland, steil

rijden, blijven, schrijven

reizen, leiden, beide

ij-woord

ei-woord

Zin

zij

zei (zeggen)

Zij zei dat ze later komt.

hij

hei (heide)

Hij wandelt graag op de hei.

mij

mei (de maand)

Bel mij in mei.

lijden

leiden

Wie gaat de vergadering leiden?

pijl

peil

Volg de pijl naar de uitgang.

Hoofdletter IJ

IJ geldt als één letter

Op één belangrijke plek gedraagt ij zich als één letter: bij hoofdletters. Begint een woord met ij en krijgt het een hoofdletter, dan worden beide letters hoofdletters. Dus IJsselmeer, IJmuiden, IJsland en het IJ (het water achter Amsterdam Centraal), en aan het begin van een zin IJs is lekker. Ijsselmeer schrijven is een spelfout. Voor ei geldt zo'n regel niet: Eindhoven, Eigenlijk wel.

Op een toetsenbord typ je ij als een i gevolgd door een j. Er bestaat ook een los ij-teken, maar dat heb je niet nodig.

Wordle spelen met ij

In onze Nederlandse Wordle telt de ij als twee letters: de i en de j krijgen elk een eigen vakje, en je typt ze met de toetsen I en J. Een woord van vijf letters zoals bijna vult dus vijf vakjes, B-I-J-N-A, en ijzer is I-J-Z-E-R. Handig om te weten als je een groene of gele I vindt: probeer er een J achter. De Y is een heel andere letter.

Oefenen

Oefen ij en ei naast klanken die erop lijken

Zeg deze zinnen hardop. Ze mengen ij/ei met de andere tweeklanken ui en au/ou en met de klinkers eu en oe, zodat je oefent om je ij duidelijk anders te laten klinken dan de rest. De Learn Dutch-app geeft je uitspraak een score: je hoort een voorbeeld, neemt jezelf op en ziet elk woord beoordeeld. Je vindt hem op de pagina van de Learn Dutch-app.

Volledige gids

Alle Nederlandse tweeklanken

Ij/ei, ui en au/ou samen

Ij/ei is een van de drie Nederlandse tweeklanken. Het deel over tweeklanken in onze complete uitspraakgids legt uit hoe je elk ervan maakt, welke Engelse klanken je vermijdt, en behandelt het andere spellingpaar met één klank: au en ou (rouw en rauw). Onze hoofddocent beschrijft elke Nederlandse klinker en tweeklank in Nederlandse klinkers: zo spreek je ze uit. Al het andere, van de g en de r tot klemtoon en ritme, vind je in Nederlandse uitspraak: de complete gids.